พระอาทิตย์ ผู้ยิ่งใหญ่แห่งเทวดานพเคราะห์

ย้อนไปตอนกำเนิดโลก พระพรหมได้สร้างโลกขึ้นมาพร้อมกับคณะเทพเทวาคณะหนึ่งอันประกอบด้วย พระอัคนี-เทพแห่งไฟ พระวายุ-เทพแห่งสายลม พระวรุณ-เทพแห่งสายฝน พระอินทรา-ผู้ปกครองสวรรค์และอภิบาลโลก พระสุริยะ-เทพแห่งรุ่งอรุณ พระวิษณุกรรม-เทพแห่งการช่าง พระภูษา-เทพแห่งการประชุม พระมิตร-เทพแห่งท้องทะเล ดังนั้น พระสุริยะคือคณะเทพชุดแรกที่เกิดจากการสร้างของพระพรหม

เหตุกำเนิดชื่อ “อาทิตย์” ในการสร้างโลกครั้งนั้นเอง พระพรหมได้ทำการสร้างมนุษย์ เทพและมารขึ้นมา แบ่งจักรวาลออกเป็นหลายภูมิหลายโลก ในตอนแรกมีเพียงสวรรค์โลกและบาดาลเท่านั้น เพื่อให้เป็นที่อยู่ของเทพเจ้าและมาร จากนั้นก็ได้ทำการสร้างมหาฤาษีขึ้นมา 7 ตน เพื่อทำการชำระพระเวทย์ หนึ่งในนั้นคือ มหาฤาษีกัสยปะประชาบดี ซึ่งมหาฤาษีกัสยปะประชาบดีนี้มีภรรยาถึง 13 คน ในบรรดาภรรยาทั้ง 13 คนนี้มีอยู่ 2 คนที่เกี่ยวข้องกับพระอาทิตย์คือ พระนางอทิติ และพระนางทิติ พระนางทิตินั้นได้ให้กำเนิดมาร 2 ตนคือ หิรัญยักษิปุและหิรัญยักษะ ส่วนพระนางอทิติและภรรยาคนอื่นๆ ได้ให้กำเนิดเทพบนสวรรค์
เวลาผ่านมาจนมารมีกำลังมากขึ้นและจำนวนมากขึ้นเหล่ามารจึงกรีธาทัพขึ้นมายึดสวรรค์โลก การรบดำเนินไปจนสุดท้ายแล้วฝ่ายมารได้รับชัยชนะ ครั้งนั้นเองพระนางอทิติมองไปยังพระสุริยะซึ่งรถม้าของพระองค์กำลังโคจรผ่านท้องฟ้า นางอทิติได้ขอความเมตตาจากพระสุริยะ อันเชิญพระสุริยะมาเกิดในครรภ์ของพระนางเพื่อจะได้กำเนิดออกมาเป็นบุตรของนางมีสิทธิจะไปทวงสวรรค์โลกของบรรดาพี่ๆ ในฐานะน้องชายคืนจากพวกเหล่ามาร

พระสุริยะเห็นชอบด้วยจึงเสด็จลงมาประสูติในครรภ์ของพระนางอทิติ พระสุริยะจึงได้ชื่อว่า พระอาทิติยา หรือ พระอาทิตย์นับแต่นั้นเป็นต้นมา

ในคติไทย พระอาทิตย์ถูกสร้างขึ้นมาจากราชสีห์ 6 ตัว บดป่นเป็นผง ห่อผ้าสีแดง แล้วเสก ได้เป็นพระอาทิตย์
พระอาทิตย์นั้นมีเทวลักษณ์เป็นชายหนุ่มรูปงาม มี่สี่กร ถือ จักร 1 สังข์ 1 ดอกบัว 1 อีกมืออยู่ในท่าประทานพร ด้วยความเชื่อว่าพระสุริยะเทพคือร่างอีกร่างหนึ่งของพระนารายณ์ แต่ในบางรูปลักษณ์มีเพียงสองกรเท่านั้นและถือดอกบัวทั้ง 2 กร นั่งอยู่บนรถม้าทองคำกว้างยาวเก้าพันโยชน์ เทียมด้วยม้า 7 ตัว สัตว์พาหนะของพระสุริยะ คือ ม้า ซึ่งแตกต่างจากทางคติความเชื่อของไทยที่สัตว์พาหนะของพระอาทิตย์ คือ สิงห์

เมื่อเทียบกับความเชื่อทางตะวันตกแล้ว พระอาทิตย์เทียบได้กับ ฟีบัส หรือ อพอลโล ตามเทพปกรณัมกรีกและเทพปกรณัมโรมัน

อัญมณี : ทับทิม (Ruby) ทดแทนโดย พลอยแดง (Red Spinel) สตาร์รูบี้ (Star Ruby) โกเมนสีแดง (Pyrope Garnet) เพทายสีแดง (Red Zircon) หรือ ทัวร์มาลีนสีแดง (Red Tourmaline) ประดับบนแหวนทองคำผสมทองแดง โดยทับทิมนั้นต้องมีน้ำหนักมากกว่า 2.5 กะรัตขึ้นไป ซื้อหรือบรรจุใส่แหวนในวันอาทิตย์ จันทร์ หรือพฤหัสบดี สวมนิ้วนางข้างขวา และสวมครั้งแรกควรเป็นตอนเช้าตรู่ ในวันอาทิตย์ ดิถีเพ็ญ

เทพผู้รักษา : พระอัคนีเทพแห่งไฟ (Agni) พระศิวะ (Shiva)